Een gruwelijk verhaal over het fascisme in Italië, dat vat De dagen van glas wel zo’n beetje samen. Het boek verscheen in 2025 in het Italiaans van de hand van Nicoletta Verna (1976). Zij is redacteur bij de Italiaanse uitgever Giunti Publishing House en schreef met De dagen van glas haar tweede roman. Het boek ontving de Literatuurprijs van de Europese Unie.
De jury is lovend over de naar eigen zeggen meeslepende roman over de donkerste dagen in de Italiaanse geschiedenis: de opkomst van het fascisme en de verwoestende gevolgen die dit heeft voor gewone burgers.
Het verhaal wordt in eerste persoon verteld vanuit twee hoofdpersonen: Redenta en Iris. Redenta groeit op in de jaren dertig in Castrocaro, een klein stadje ten noordoosten van Florence. Haar jeugd is lastig. Ze groeit op in armoede en doordat ze als baby niet praat of huilt, denken haar ouders dat ze vervloekt en zwakzinnig is. Ondertussen is er een tekort aan eten, werk en geld. In die omstandigheden rukt het fascisme op in Italië en verandert het naburige stadje Forli, de geboorteplaats van dictator Benito Mussolini, in een oord voor fascistische elite.
Iris groeit op in het afgelegen Tavolicci. Haar moeder is onderwijzer en zet een eigen school op in het kleine dorpje. Zelf leert Iris om die reden lezen, rekenen en lesgeven. Als ze ouder is, besluit ze het dorpje te verlaten. Ze komt terecht in Florence, waar ze erachter komt dat het fascisme opkomt. Op een bijzonder goede manier beschrijft Verna haar kinderlijke perspectief.
‘Al die dingen waarvan ik dacht dat ik er niets van snapte blijken in feite heel eenvoudig. Ik heb ze altijd geweten. Ik heb tien jaar lang geschiedenisboeken bestudeerd en ik ben me ervan bewust dat vooruitgang altijd gebaseerd is op onderdrukking. Volken die geleidelijk werden uitgeroeid door mensen die sterker of machtiger waren dan zij. Wat de fascisten nu doen is precies hetzelfde als wat anderen duizenden jaren hebben gedaan.’
Opvallend is ook het verschil in toon tussen Redenta en Iris. Redenta focust op haar verhouding met haar familie en vrienden, terwijl Iris door het onderwijs veel meer belezen is en met allerlei inzichten komt over de politieke situatie. Redenta ondergaat de veranderingen en schikt zich, Iris daarentegen komt terecht in het verzet.
Naarmate het verhaal vordert wordt het steeds gruwelijker. Verna beschrijft heel beeldend waardoor je echt meegesleurd wordt in de narigheid. Waar Mussolini eerst werd gezien als bevrijder van het Italiaanse volk en de oorlog die Italië aangaat wordt gezien als iets positiefs, slaat die stemming helemaal om als de oorlog niet meer aan het front plaatsvindt. In de dorpen ontstaat een klopjacht op onschuldige burgers, op verraders. Mensen worden afgeslacht en de meest gruwelijke dingen gebeuren. De spil in het verhaal: de generaal met een glazen oog, ook wel ‘glas’ genoemd.
Verna speelt met de personages. De een sluit zich aan bij het fascisme, de ander verzet zich niet maar keurt het stilzwijgend af en nog een andere kiest voor verzet. De vraag daarbij is: bestaat er zoiets als geoorloofd geweld? Liefde, vriendschap en de ouder-kindrelatie staan hierbij centraal. Relaties worden verscheurd of juist versterkt door de oorlog en het fascisme.
Verna knoopt de verhaallijnen verrassend aan elkaar. Het verhaal herinnert ons eraan dat de mens tot gruwelijke dingen in staat is, maar dat er zelfs in zo’n uitzichtloos scenario altijd hoop is. Er is altijd een keuze.
De dagen van glas krijgt 4 van de 5 sterren.
Sander
Boekencast
Genre: Literaire roman
Uitgever: Uitgeverij Atlas Contact
ISBN: 9789025478056
Uitvoering: Paperback
Aantal pagina’s: 464
Uitgave: juli 2026
Met dank aan Uitgeverij Uitgeverij Atlas Contact voor dit recensie-exemplaar in ruil voor een eerlijke recensie.
