Vrijstaat is het debuut van Lena Sundström en Jens Mikkelsen en het eerste deel in de Kirseberg-serie. Is er nog wel ruimte voor een nieuwe Scandinavische thriller-serie? Het maakt mij zowel sceptisch als nieuwsgierig. Sceptisch omdat er al heel veel goede Scandinavische schrijvers zijn en nieuwsgierig omdat het boek werd gekozen tot het beste Zweedse thrillerdebuut van 2024.
Lena Sundström en Jens Mikkelsen zijn beiden van oorsprong onderzoeksjournalist en ik ben benieuwd wat we daarvan merken in Vrijstaat.
Het boek vertelt het verhaal van journalist Sven en zijn jeugdliefde buitenlandcorrespondent Anne. Wanneer Rebecca Rönn, beleidsmaker bij de gemeente Malmö (Zweden) vermist wordt, schrikt journalist Sven:
”Het was zijn idee geweest om een uitgebreid profiel te maken van Rebecca Rönn. Hij was razend nieuwsgierig geweest wie de zesenveertigjarige vrouw achter haar functietitel was. Sven was tevreden met het artikel, dat een aantal nieuwe kanten van haar belichtte. Een paar dagen geleden had ze hem gemaild en gevraagd of hij tijd had om te praten.”
Rebecca had Sven een bericht gestuurd, zoals je in bovenstaand citaat kan lezen, omdat ze informatie had waarvan ze niet wist wat ze ermee aan moest. Ze had aangegeven dat het informatie was waar de hoogste top van Malmö bij betrokken zou zijn. Sven had om meer informatie gevraagd en beseft nu dat hij geen reactie heeft gehad. Nu ze verdwenen is, zal hij geen antwoord krijgen.
Anne heeft een scheiding achter de rug. Tijdens haar huwelijk woonde ze in Stockholm en was ze veel op pad als buitenlandcorrespondent, maar die tijd is voorbij. Ze weet niet goed wat ze verder met haar leven moet. Haar kinderen zijn volwassen en met name de relatie met haar dochter Sally is erg moeizaam. Ze heeft het gevoel te moeten voldoen aan een soort van ideaalbeeld als moeder en naar haar gevoel lijkt ze daar voortdurend in te falen. Ze heeft een oude verlaten flat gekocht in Malmö en heeft geen energie om deze op te knappen of op zijn minst leefbaar te maken.
”Tien jaar later was Anne nog steeds gek op het gepilde, machinaal gebreide ding, en ze nam het overal mee naartoe. Haar correspondentenvest, zoals ze het gedoopt had. Nu was ze geen correspondent meer. Dus wat het misschien gewoon weer een vest. Net zoals zijzelf gewoon een vrouw was met een heleboel lelijke meubels in een sloopobject. Geen echtgenote. Geen buitenlandcorrespondent. Geen Stockholmer. Gewoon een vijftigjarige vrouw.”
In het eerste deel van het boek leer je vooral Anne en Sven kennen, hun heden en hun verleden. Je leeft mee met hun zoektocht naar de achtergrond van de vermissing van Rebecca Rönn.
Ook leer je ook Hamid kennen, een dakloze uitgeprocedeerde asielzoeker die, samen met andere uitgeprocedeerde asielzoekers, onder het spoor woont.
“Hij werd wakker op een oud tapijt dat stonk naar zweet en as. Bij elke trein die boven hun hoofden langs denderde, voelde het alsof de aarde zou instorten om hen levend te begraven.”
De hoofdstukken zijn kort en behandelen steeds een van de verhaallijnen tot het moment dat ze bij elkaar komen. De schrijfstijl is heel beeldend en leest makkelijk. Je merkt dat de schrijvers onderzoeksjournalisten zijn omdat de plot zorgvuldig en langzaam wordt opgebouwd, waarbij ze niet vergeten om de lezer mee te nemen. Het boek intrigeert en is eigenlijk vanaf het begin af aan spannend. Daarnaast zetten Lena Sundström en Jens Mikkelsen met ‘Vrijstaat’ het maatschappelijke thema, de vluchtelingenproblematiek centraal. Ze weten dit onderwerp zo te verwerken in het boek dat je gaat nadenken of het wel echt zo zwart-wit is. Hoe komt het dat asielzoekers/statushouders in een slecht daglicht staan?
De plottwist aan het einde draait het verhaal helemaal om en dan wordt alles helemaal helder.
Ik merk dat wanneer ik zo een goede thriller lees ik de auteurs vaak op iets als een voetstuk zet. Dit creëert een soort afstand, maar Jens Mikkelsen is verfrissend eerlijk in het nawoord:
“Wat wilde ik graag. Kan ik überhaupt literatuur schrijven? Is er wel genoeg geld? En wat is in godsnaam de voltooid verleden tijd ook alweer?“
Dit verkleint de afstand een beetje. Ik kan deze persoonlijke noot wel waarderen.
Dit duo verdient absoluut een plekje tussen de Scandinavische thrillers door de spanning en de zorgvuldige opbouw van het verhaal. Het getuigt van talent en een goede voorbereiding.
Ik geef voor Vrijstaat, een dikke pil van ruim 500 bladzijden, 4 sterren en kijk uit naar het tweede deel.
Wilma
Boekencast
Genre: Thriller
Serie: Kirseberg 1
Uitgever: Bruna uitgevers
ISBN: 9789044938203
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 512
Uitgave: januari 2026
Dank aan Bruna Uitgevers voor dit recensie-exemplaar dat ik heb ontvangen in ruil voor deze eerlijke recensie.
