De uit Ierland afkomstige schrijver John Banville is een naam om te onthouden. Zijn laatste boek, Venetiaanse Vespers, speelt zich bijna geheel in Venetië af. Maar niet een Venetië met gondels die in het warme zonlicht over het water varen, maar een koud en guur, winters Venetië in 1899. Terwijl ik dit boek las, moest ik denken aan films als Don’t look now, en Death in Venice, waar eveneens de schaduwkant van Venetië wordt getoond.
Het boek gaat over een Engelse broodschrijver, Evelyn Dolman, die een opdracht krijgt om een biografie te schrijven van een zekere Rensselaer, een rijke Amerikaan. Eenmaal daarmee bezig wordt hij verliefd op diens dochter, Laura Rensselaer, en vraagt haar ten huwelijk. Zij accepteert tot grote ontsteltenis van haar vader. Voor hun huwelijk krijgen ze een maandenlange huwelijksreis aangeboden naar Venetië, tijdens de wintermaanden.
De vorm waarin het verhaal verteld wordt, heeft iets weg van Lolita van Nabokov, waar de ik-figuur zijn levensverhaal opbiecht. Ook Evelyn doet iets dergelijks. Hij wil een objectief verslag geven van de gebeurtenissen die hij heeft meegemaakt. Het is natuurlijk de vraag of een gebeurtenis geheel objectief zou kunnen worden beschreven door iemand die er deel van heeft uitgemaakt. Banville buit die promisse meedogenloos uit. De stijl van Banville is literair te noemen. Mooie zinnen, prachtige vergelijkingen en diepe overpeinzingen. Alleen daarom al is dit een pareltje van een boek, dat tevens (dat mag ook wel eens gezegd worden) voortreffelijk vertaald is door Arie Storm, met behoud van de poëtische zinnen van de auteur. Het taalgebruik, de hoffelijkheid, past heel goed bij de tijdgeest waarin het verhaal zich afspeelt. Ik geef een voorbeeld:
‘In de tijd voordat we ons publiekelijk verloofden, tot aan de avond waarop ik haar ten huwelijk vroeg, verliep onze hofmakerij vrijwel geheel kuis. Naast de maatschappelijke en morele beperkingen van die tijd was hier één hoofdreden voor… en die luidde dat Laura het zo wilde…. Ik denk dat ik het als een soort test zag, een beproeving van mijn ridderlijke standvastigheid en zuiverheid van hart.’
Na een pagina of dertig zitten we al in Venetië, waar er een compleet Palazzo is gereserveerd voor de jonggehuwden. Er zijn slechts enkele kamers van het enorme paleis in gebruik. De vochtige kou wordt alleen door het openhaardvuur in een paar vertrekken buiten gehouden. De sfeer is spookachtig zonder dat het horror wordt. Maar dat je af en toe in de mist iets lijkt te zien wat er misschien toch niet blijkt te zijn, is een heel normaal verschijnsel, helemaal in die tijd.
Het blijkt dat er een grote ruzie is ontstaan tussen Laura en haar vader, die er toe geleid heeft dat ze door hem onterft is vlak voor zijn voortijdige dood. De maanden in Venetië zijn als het ware zijn laatste geschenk aan haar. De relatie tussen het pasgetrouwde stel wordt er niet beter op na dit nieuws. Deze was toch al niet heel warm en gepassioneerd. Ook komt Evelyn er achter dat Laura niet bepaald als maagd het huwelijk was ingegaan.
‘Tot mijn grote verbazing ontdekte ik dat mijn bruid geen onbekende was in de nachtelijke wereld waar Eros heerst… Laura bleek veel meer ervaring op dit gebied te hebben dan ik’.
Dat Evelyn vervolgens op dat gebied niet helemaal aan zijn trekken komt, blijkt uit zijn bekijken (en beschrijven) van het kamermeisje Rosalie. Hij krijgt erotische fantasieën over haar. Na een nacht waarin hij met geweld zijn vrouw Laura tot gemeenschap dwingt, vindt hij zich de volgende dag alleen in het Palazzo. Evelyn gaat haar zoeken, maar kan haar nergens vinden. Hij wandelt door de verlaten straten, door de mist en de kou. Tenslotte komt hij terecht in een taveerne waar hij aangesproken wordt door een zekere FitzHerbert, die beweert hem te kennen van school. Hoewel Evelyn zich hem absoluut niet meer kan herinneren vind hij het prettig om iemand te ontmoeten die Engels praat en met wie je plezier kunt hebben. Deze FitzHerbert blijkt heel veel over hem te weten en de mannen sluiten vriendschap. Dan komt de zus van FitzHerbert ten tonele. Een beeldschone, roodharige dame op wie Evelyn acuut verliefd wordt.
Broer en zus zijn berooid en zoeken een slaapplaats. Evelyn is compleet van de wereld bij het aanschouwen van de mooie vrouw. Beneveld door de drank stelt hij voor aan het tweetal om met hem mee te gaan naar het Palazzo. Zijn vrouw is nog steeds niet gevonden.
En dan ontvouwt zich een achtbaan aan gebeurtenissen die resulteert in een onverwachte climax.
Venetiaanse Vespers is een beeldschoon boek, spannend, ontroerend en prachtig van beeldspraak en taal. Kortom, een pareltje. Vijf sterren, dat zal duidelijk zijn.
Genre : roman
Uitgever: Querido
Aantal pagina’s: 358
ISBN : 9789025319656
Uitgave : paperback
Uitvoering: juli 2026
Uitvoering: juli 2026
Grote dank aan uitgeverij Querido om mij kennis te laten nemen van dit beeldschone boek door middel van een presentie exemplaar.
