Iedere keer opnieuw weet Marlies Miedema (1973) een bijzonder personage op te duikelen uit de geschiedenis. Het boek Papieren paradijs ging over een domineesvrouw die in 1845 emigreerde naar Suriname omdat haar man dacht dat het leven daar beter was dan in Nederland. Haar tweede roman Lysbeth is gebaseerd op het leven van Lysbeth Philipsdr. de Bisschop (1566-1652). En ook haar nieuwste boek De erfenis van Hendrica Leurs gaat over een opmerkelijk personage, dat haar tijd ver vooruit was.
Hendrica Leurs, geboren in 1794, groeit op in een tijd dat vrouwen ondergeschikt zijn aan mannen. Van vrouwen wordt niet verwacht dat zij zelfstandig nadenken of een mening hebben. Maar dat heeft Hendrica wel. Ze is de dochter van een bekende dokter. Hij overleed toen zij en haar zus zeven en acht jaar oud waren. Enkele maanden later stierf ook hun moeder. Ze groeide op bij een oudoom en oudtante.
Het was een roerige tijd. De familie raakte hun vermogen kwijt door een investering in staatsobligaties. Hendrica zelf lukte het nog wel om een opleiding te volgen tot onderwijzer. Na haar opleiding komt ze terecht bij een invloedrijk koopman, reder en bestuurder. Hendrica onderwees zijn kind.
Het boek begint echter in een gevangenis waar Hendrica vastgehouden wordt. De omstandigheden zijn slecht. De gevangenen krijgen te weinig eten en schoon water en worden verbaal mishandeld. Deze hoofdstukken, in het heden, wisselen zich af met hoofdstukken uit het verleden. En die beginnen bij het einde van haar tijd als gouvernante van het kind van de koopman. Langzaam ontvouwt zich het bijzondere leven van Hendrica. Alles wordt geschreven vanuit de eerste persoon. Je leert Hendrica helemaal kennen. Ze is koppig, daadkrachtig en zet zich af tegen dominante overtuigingen in de maatschappij.
Doordat Miedema wisselt tussen heden en verleden, blijf je nieuwsgierig. Het leven van Hendrica lijkt namelijk goed te gaan, hoe komt ze dan in de gevangenis terecht? Waarvan wordt ze beschuldigd?
De schrijfstijl is opvallend. Miedema maakt heel veel vergelijkingen. De vergelijkingen worden vaak uitgelegd en ingekleurd waardoor het soms wat geforceerd overkomt. Bijvoorbeeld: ‘Een kakkerlak schiet in de muur en kruipt in een gaatje. Ik wou dat ik hem achterna kon. Onopgemerkt. Verdwijnen.’ Of: ‘Ik hou mijn hoed vast alsof ik me erachter kan verschuilen. Mijn schoenen klinken ineens anders op deze vloer, als die van een indringer.’ Het tempo in het verhaal verdwijnt door de vele vergelijkingen een beetje. Ik betrapte me er zelfs op dat ik ze soms oversloeg en alvast verder las. Jammer, want het verhaal zelf is uitermate boeiend.
Hendrica is een bijzonder persoon. In 2013 werd ze opgenomen in de 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, en dat was niet vanwege haar verdiensten als onderwijzer of als directrice van een meisjesschool. Waarom ze wel werd opgenomen? Dat lees je in het boek. Ongetwijfeld oordeel je na het lezen van het verhaal dat haar selectie in de lijst volkomen terecht is. Haar doorzettingsvermogen en levenskracht zijn inspirerend en weet Miedema goed over te brengen. Ook houdt Miedema de spanning er tot het einde in.
De erfenis van Hendrica Leurs krijgt 3,5 sterren.
Sander
Boekencast
Genre: Historische roman
Uitgever: Uitgeverij Mozaïek
ISBN: 9789023964230
Uitvoering: Paperback
Aantal pagina’s: 336
Uitgave: april 2026
Met dank aan Uitgeverij Mozaïek voor dit recensie-exemplaar in ruil voor een eerlijke recensie.

