Frank van Dongen debuteerde in 2009 met Het bouwplan. Met zijn achtergrond als evolutiebioloog is hij gefascineerd door de oorsprong en toekomst van de mens. In zijn romans wordt de mensheid dan ook met regelmaat op de proef gesteld door haar eigen creaties. Met zijn serie Ontdekking van de mens gaat hij op de sciencefiction tour en spelen buitenaardse beschavingen een rol.
Dit zegt Van Dongen over zijn serie: “Eind 2013 begon ik met het schrijven van Het Duizend Eilanden Experiment, deel 1 in de Ontdekking van de mens-tetralogie. Aanleiding was het besef dat de ontwikkeling van artificial intelligence (AI) ons leven fundamenteel gaat veranderen. In een gedachte-experiment wilde ik onderzoeken hoe de komende tweehonderd jaar er zouden kunnen uitzien als we blijven vasthouden aan het streven naar eeuwige technologische en economische groei, als ons aantal en onze consumptie blijft toenemen, als we steeds afhankelijker worden van online technologie en ons verslaven aan AI.”
De Ontdekking van de mens serie bestaat uit 4 boeken; Het Duizend Eilanden Experiment, De machineplaag, De Feind invasie en Sporen voorbij de Eindtijd. Alleen al door de covers van de boeken is deze serie een pareltje dat je in je boekencast moet hebben staan. Ze bevatten alle 4 dezelfde tinten oranje-geel-bruin. Op elke cover ontdek je Jack Newman in een andere, buitenaardse, setting. De titel en de naam van de auteur zijn identiek vormgegeven en de omslagillustraties ademen spanning uit.
In de Ontdekking van de mens serie probeert hoofdpersoon Jack Newman zich tegen wil en dank te ontworstelen aan zijn verslaving aan online technologie en virtueel vermaak. Hij gaat op zoek naar het doel van zijn bestaan. Dit leidt hem naar vele plaatsen en avonturen, tot voorbij de aardse grenzen.
Het verhaal wordt verteld vanuit het personaal vertelperspectief. Het hoofdpersonage is uiteraard Jack Newman, maar ook andere personages leer je beter kennen doordat ook zij af en toe een hoofdstuk toebedeeld krijgen. De hoofdstukken, die vrij lang zijn, worden onderverdeeld door een symbool. Dit maakt het lezen ervan behapbaar. Elk hoofdstuk wordt voorafgegaan door het personage waarover verteld wordt, het jaartal en de plaats waar deze persoon zich bevindt. Het is belangrijk om deze titels goed te lezen, want door het verspringen in tijd ben je anders de draad van het verhaal kwijt. De boeken volgen elkaar op en zijn dus niet los van elkaar te lezen.
De wereldopbouw gebeurt geleidelijk aan. We starten in het jaar 2045. Frank van Dongen heeft zijn wereld gecreëerd tijdens het vertellen van het verhaal van Jack, waardoor dit het verhaal niet in de weg zit, maar net verrijkt. Hij heeft hierbij aan alles gedacht. Taal, manier van communiceren, fauna, flora, cultuur, temperatuur, uiterlijk van mensen en wezens, ontwikkeling van technologie en industrie enzovoort. De werelden die beschreven worden “bestaan” en zitten logisch in elkaar. Ik heb op geen enkel moment gedacht: “dit is overdreven” of “dit is niet realistisch”. Het plaatje klopt. Van Dongen zijn schrijfstijl is meeslepend, vlot en gedetailleerd. Zijn beeldende stijl zet al je zintuigen op scherp en doet je emoties oplaaien. Je hoort, ziet, ruikt, voelt en proeft de wereld die hij gecreëerd heeft. Je voelt de depressie, (extreme) angst, vreugde, liefde, lust, allesvernietigende woede en verdriet. Alsof het over jou gaat, midden in de puinhopen van de aarde en planeten ver daarbuiten. En dit wordt verteld in vlotte, sprekende, mooie zinnen waarin wijsheid zit verwerkt. Doorheen de boeken krijgen de personages meer en meer diepgang, je leert hen echt kennen, waardoor je hen mist wanneer je de laatste bladzijde van deze serie omslaat. De spanningsboog blijft behouden en je zit vaak op het puntje van je stoel. De dialogen zijn aangenaam en vlot waardoor ze levensecht overkomen.
Als ik dan toch een minpuntje mag benoemen: Van Dongen is duidelijk een gepassioneerde evolutiebioloog die veel kent van de werking van lichaamscellen, ons brein, voortplanting enz. Soms waren de beschrijvingen, gebruikte termen en dialogen wetenschappelijker, met een inhoud die voor mij als leek soms moeilijk te begrijpen was. Ik moest me hier wel even door worstelen en kon de gedachtegang van de personages daardoor moeilijk volgen. Alsof ik een wetenschappelijke studie las in plaats van een verhaal. Ik kan wel verklappen dat dit in boek 2, 3 en 4 niet meer het geval was, waardoor ik ontzettend blij ben dat ik heb doorgebeten. Laat dit je dus zeker niet afremmen om verder te lezen!
De thema’s die Van Dongen aanhaalt zijn enerzijds zeer herkenbaar, wat ervoor zorgt dat het boek je raakt, en anderzijds beangstigend voor wat de toekomst ons nog gaat brengen. Alcoholisme, druggebruik, de online wereld in al zijn facetten, AI, klimaat(problemen), obesitas, verbinding met anderen versus het ontbreken ervan en eenzaamheid, automatische medicatietoediening, depressie, zelfmoord, verkrachting, (machts)misbruik, de (soms conservatieve) verhouding tussen man en vrouw, (on)geloof, kweekvlees en geprint eten, ruimtereizen naar andere planeten, superbaby’s en de maakbaarheid van genen, uiterlijk…. Je ziet de denkoefening die de auteur gemaakt heeft. En deze is niet eens zo ver gezocht, maar net verrassend reëel. De socials en AI nemen meer en meer over, alles is online (maaltijden, boodschappen, daten, contacten…), Alles gaat steeds sneller, de drang naar meer wordt groter. Verbinding en sociaal contact zijn minder diepgaand. Macht, geld en oorlog zijn nodig om dit te bereiken. AI als kennisbron die stilaan overal in verweven zit. De smartwatch rond de pols registreert alles (stappen, slaap, hartslag…). Het deed deze recensent toch wel stilstaan bij de mogelijkheden, maar ook de beperkingen van het online gegeven. En dit alles zit verweven in het spannende verhaal van Jack Newman. Van Dongen zadelt je ook op met ethische vraagstukken. Hoe ver zou jij gaan? Ego en egocentrisme vormen toch wel de rode draad doorheen de vier boeken. Deze serie vertelt een verhaal dat je opslokt, bang maakt, verbijsterend achterlaat door zoveel gruwel, sterfte, egocentrisme en afhankelijkheid. Maar dat je tegelijkertijd ook fascineert en je mogelijkheden toont waar je zelf nog niet bij had stilgestaan.
De ontdekking van de mens is niet voor gevoelige zielen. Verkrachtingen, slachtpartijen, moorden, zelfmoord, onderwerping van de vrouw op allerlei soorten manieren…het gaat er soms heftig aan toe.
Deze reeks roept levensvragen op die je doen nadenken over je bestaan hier op aarde, maar ook over het bestaan van buitenaards leven. Van Dongen doet je kritisch kijken naar de ontwikkeling van economie, technologie en AI. Hij geeft je inzicht in evolutie, in jezelf en in je drijfveren. Dingen die je nog lang doen nadenken over en doen stilstaan bij het leven in zijn totaliteit. In deze immense ruimte met zijn vele sterrenstelsels kunnen wij onmogelijk de enige levende organismen zijn. Is het een kwestie van tijd vooraleer wij ontdekt worden? Of voor wij hen ontdekken? En leveren wij dan ook een eindstrijd? De sterrenhemel en alles daar voorbij zal voor mij alleszins nooit meer hetzelfde zijn. En wat een einde van boek 4! Frank van Dongen, komt er echt geen vervolg meer?
Van mij krijgt de serie De ontdekking van de mens alleszins 4,5 schitterende sterren!
Ellen Boutsen
Boekencast
Genre: sciencefiction
Uitgever: Iceberg Books
Uitvoering: paperback
Het Duizend Eilanden Experiment
ISBN:9789083167602
Aantal pagina’s: 416
Uitgave: 2021
De machineplaag
ISBN:9789083167626
Aantal pagina’s: 336
Uitgave: 2021
De Feind invasie
ISBN:9789083167602
Aantal pagina’s: 416
Uitgave: 2021
Sporen voorbij de Eindtijd
ISBN:9789083319698
Aantal pagina’s: 505
Uitgave: 2024
Met dank aan Frank van Dongen voor deze 4 recensie-exemplaren in ruil voor een eerlijke recensie.
