Els Florijn is een schrijfster van historische romans waarin ze vaak een misstand aan de kaak stelt. Moederheil vertelt het verhaal van de afstandsmoeders. Het boek begint met een tekst uit de stichtingsakte van de instelling ‘Moederheil’.
“De ongehuwde moeder heeft gezondigd tegen God en tegen de maatschappij. Liefst zolang mogelijk voor de bevalling worden de ongehuwde moeders in het huis opgenomen; zolang mogelijk, omdat de meisjes vooral voor de bevalling het meest geneigd zijn te luisteren naar vermaningen en goede raad”
Moet je voorstellen dat in deze instelling vrouwen waren die bevielen met een blinddoek over hun ogen! Na de bevalling gingen ze naar huis met de uitdrukkelijke opdracht niet te praten over wat er met je gebeurd was. Als jonge vrouw had je daar ook niets over te vertellen, je had geen keuze.
Omdat ik iemand ken die dit zelf heeft meegemaakt, was ik wel heel benieuwd naar dit boek. Begin december 2025 was Els Florijn bij Boekhandel Broese in Utrecht om haar boek te presenteren en ik ben daar heen gegaan. Duidelijk werd dat Els Florijn zorgvuldig onderzoek had gedaan aan de hand van aangrijpende getuigenissen. Els Florijn presenteerde foto’s van Moederheil en liet stukjes zien van een documentaire over Moederheil. Ik vond het erg indrukwekkend en had dus hoge verwachtingen van het boek.
Het boek vertelt het verhaal van Sofia en Maria. Sofia is een jonge vrouw die na een moeilijke jeugd eindelijk wat voor zichzelf heeft opgebouwd tot ze onverwacht zwanger raakt. Ze raakt haar baan en huis kwijt. Ze wil zo graag voor het kindje dat in haar groeit zorgen, maar door instanties wordt ze verwezen naar Moederheil. Maria komt uit een welgesteld katholiek gezin, waarin het een grote schande is dat ze zwanger is. Dat past niet in het ideale plaatje. Zij wordt ook opgenomen in Moederheil zodat haar zwangerschap verborgen blijft.
Zoals Els Florijn in mijn boek schreef mag je een poosje oplopen met beide vrouwen. Het contrast is groot. Dat zie je al aan het verschil in binnenkomen. Zo gaat de entree van Sophia:
“Als ze aanbelt doet een portier open. “Op bezoek, intern of voor de kraamkliniek?”, vraagt hij. Hij is keurig in pak, maar zijn haren zijn slecht gekamd en zijn neusvleugels zijn bezaaid met zwarte mee-eters. “Intern” zegt ze. ‘Alleen? Niemand om u weg te brengen?” “Niemand.” “Meisjes die intern gaan moeten zich bij de achteringang melden.””
En dan die van Maria:
“Ze klimt naast vader de twee treden van het stoepje op. Hij neemt zijn hoed af en belt aan.
De deur gaat open
“Ik laat je hier alleen, zegt vader. Ik ga niet mee naar binnen. Als het goed is, is alles afdoende geregeld.”
Dit contrast kom je in het hele verhaal tegen. Je leeft mee met de schrijnende verhalen van deze twee meisjes.
Ik vond met name het onderzoek naar de verhalen van vrouwen bij Moederheil zoals Els Florijn dat presenteerde bij de boekpresentatie erg indrukwekkend. Het verhaal van degene die ik ken ging op die manier nog meer leven. Daarentegen is het verhaal een echte feelgood, romantisch, enigszins voorspelbaar en een einde dat jij misschien ook zou verwachten.
Toch vind ik het knap dat Els Florijn een onderwerp als dit durft op te pakken en daarover een roman te schrijven. Ze gaf aan dat ze lang getwijfeld heeft maar volgens haar is dit wel de manier om een misstand aan de kaak te stellen bij een groot publiek. Bijzonder is dan wel dat kortgeleden officieel excuses zijn gemaakt aan de afstandsmoeders en hun kinderen. Wat ik zo bijzonder vind, en dat zie je ook in dit boek terug, is het zwijgen over wat je overkomen is in Moederheil. Dus ook voor de afstandsmoeders die later trouwden en kinderen kregen. Niemand hoorde wat over de geschiedenis van deze vrouw, zelfs de huisarts wist jaren later niet dat deze vrouw eerder bevallen was en hoe die bevalling was verlopen.
Kortom een indrukwekkend verhaal, maar meer door de geschiedenis dan door het boek zelf. Ik geef daarom 3 sterren voor dit boek.
Wilma
Boekencast
Genre: historische roman
Uitgever: KokBoekencentrum
ISBN: 9789029741019
Aantal pagina’s: 352
Uitvoering: paperback
Uitgave: december 2025
Bedankt uitgeverij KokBoekencentrum voor dit recensie-exemplaar in ruil voor een eerlijke recensie.
