Joske Meerdink is journalist en redacteur bij de Omroep Gelderland. Met de podcast ‘De ramp met de Phoenix’ heeft ze in 2022 De Tegel, de belangrijkste Nederlandse prijs voor journalistiek, gewonnen. Nu is er het boek van deze ‘vergeten’ ramp, die ze ‘de Titanic van de Achterhoek’ noemt. Ik verwacht niet dat deze ramp deze omvang heeft, maar het wekt wel mijn nieuwsgierigheid. Op de omslag van het boek zie je de Phoenix en een soort van oud familieportret, waarschijnlijk de slachtoffers van de ramp. Dat geeft de ramp een gezicht.
Het verhaal start met de proloog en laat zien dat ogenschijnlijk kleine beslissingen soms grote gevolgen hebben.
“Was ik hier twee jaar geleden niet rechtsaf geslagen, dan had mijn leven er nu heel anders uitgezien.”
Joske Meerdink ontdekt in de buurt van de begraafplaats van Winterswijk een monument, opgericht ter nagedachtenis aan de ramp met de Phoenix op 21 november 1847. Joske kan zich niet herinneren dat iemand haar ooit iets heeft verteld over deze ramp, of dat ze daar iets over gehoord heeft op school. Ze is nog wel geboren en getogen in Winterswijk. Dit verhaal beschrijft haar uitgebreide zoektocht en haar doorzettingsvermogen om tot de feiten te komen. Ik als lezer wordt door haar aan de hand meegenomen bij de stappen die ze zet en waar ze wat zoekt.
Wanneer er een zekere nieuwsgierigheid in je zit zal je genieten van dit boek en zeker vanhet eerste stuk. Wanneer duidelijk wordt dat Joske Meerdinks verre familie betrokken is bij de ramp besluit ze naar Amerika te gaan om te kijken waar de ramp heeft plaatsgevonden. Ik vind dat stuk van het boek, dat zich afspeelt in Amerika, meer een persoonlijke zoektocht naar familie en bekenden, haast op het opdringerige af. Dat stuk vind ik het minst interessant en ik was bijna afgehaakt. Dit deel leidde, naar mijn mening, af van de zoektocht naar de Phoenix. Persoonlijk vind ik dat jammer. Het stuk hoe ze Amerikanen meesleepte naar bijvoorbeeld begraafplaatsen, een plek waar ze duidelijk niet wilden zijn, maar dat niet lieten blijken uit beleefdheid of misschien omdat zij helemaal uit Nederland kwam en interesse toonde, was voor mij een stuk van plaatsvervangende schaamte. Ik vraag me echt af of dit de manier is waarop je onderzoek doet? Wat wil je als schrijver hiermee laten zien? Waar ben je naar op zoek? Ik kan me levendig voorstellen hoe ze meegesleept werd in het onderzoek naar de ramp, maar voor mijn gevoel ging het te veel haar leven beheersen.
Ze schrijft in het dankwoord over dat proces:
“Op bepaalde momenten was schrijven een manier om te vluchten voor wat er in mijn hoofd speelde of in het leven gebeurde. Maar gelukkig was het vaak een bewuste, fijne en vertrouwde vlucht. Het goochelen met woorden, zinnen en structuur heb ik ervaren als een nieuwe, bijna verslavende vorm van creativiteit.”
Dit is voor mij ook wel enigszins herkenbaar. Als ik verdiept ben in een boek, of als ik creatief bezig ben, kan ik de tijd makkelijk vergeten. Toch denk ik dat het goed is om de kracht van de beperking enigszins toe te passen als professional.
Het is echt een non-fictieboek, maar de schrijfstijl is heel beeldend en persoonlijk waardoor het makkelijk leest, haast als een historische roman. Ik vind het erg leuk dat ze je als lezer meeneemt in het proces en soms in de frustratie van het zoeken naar meer informatie over de ramp. Ook bewonder ik haar doorzettingsvermogen. Het is goed om de emigratie vanuit Nederland naar Amerika in perspectief te plaatsen zodat je beter begrijpt waarom mensen lang geleden emigreerden in een tijd met minder mogelijkheden zoals we die nu kennen. Ik denk dat Winterswijk en omgeving nu wel weten wat de ramp met de Phoenix betekent.
Al met al vind ik het een goed debuut en ik hoop dat ze nog eens wat nieuwe historische gebeurtenissen gaat uitpluizen en beschrijven. Ik geef 3,5 ster voor dit debuut.
Wilma
Boekencast
Genre: non-fictie
Uitgever: J.M. Meulenhoff
ISBN: 9789402324266
Uitvoering: hardcover
Uitgave: april 2025
Dank aan uitgeverij Ambo | Anthos voor dit recensie-exemplaar dat ik heb ontvangen in ruil voor deze eerlijke recensie.
